NE MUTLU TÜRKÜM DİYENE!
Haberler

ATÇALI KEL MEHMET EFE
2013-10-09





Untitled Document



1830 - ATÇALI KEL MEHMET EFE

Osmanl? tarih o?retisine göre, Osmanl? ?mparatorlu?u dönemindeki bütün isyanlar? yeniçeriler ve ilmiye s?n?f? yapm??t?r. Halk ihtilali olmam??t?r.

Ancak, Atçal? Kel Mehmet Efe nin 19. yüzy?l ba??nda Ayd?n ilinde yapt??? ihtilal tam bir halk hareketidir. Buna kat?lanlar ne zenginler, ne ki?izadeler, ne de ayd?nlard?. Bu ihtilalde onunla birlikte yürüyenler zeybekler, yörükler, ?ehir esnaf?, zenaatkarlar ve alt tabakadan olu?an halkt?.

Ülkenin ticaret mallar? müslüman köylüler taraf?ndan üretildi?i halde, Osmal? n?n koydu?u yasaklar nedeniyle sadece müslüman olmayan tebaa taraf?ndan yabanc?lara sat?labiliyordu. (*) Ayn? zamanda, Osmanl? devletinin çarp?k vergi düzeni nedeniyle köylü üreticinin üzerinde çok a??r vergi yükü vard?. Osmanl? memurlar? halka zulüm ediyordu.

Atçal? Kel Mehmet Efe önce ki?isel nedenlerle da?a ç?km??, ancak 10 y?lda halka kar?? yap?lan haks?zl?klara sava? açarak kendisini Ayd?n Valisi olarak ilan etmi? ve yönetimi bütün ege halk? taraf?ndan sevinçle kar??lanm??t?r. Daha sonra Ayd?n ?line pek çok Ege ili daha kat?lm?? ve Atçal? n?n yönetimi büyük bir alana yay?lm??t?r. Atcal? Kel Mehmet Efe kalk??ma sonras?nda yönetti?i alandaki zalim memurlar? azletti. Vergileri onda bire kadar dü?ürttü. ?l yönetimlerine düzgün insanlar? atad?. Seyahat özgürlü?ü (d?? ticaret yapabilmek için olabilir) talep etti.

O s?rada padi?ah olan II. Mahmut, M?s?r daki Kavalal? ?brahim Pa?a ile ve Karaosmano?lu Hac? Mehmet ile anla?arak, Atçal? n?n hakim oldu?u topraklar? vaadederek, onlar? Atçal? Kel Mehmet Efe nin üzerine gönderdi. Efe Ayd?n ?lini katliamdan kurtarmak için tekrar da?a ç?kt?, ancak tuza?a dü?ürülüp 10 Haziran 1830 da öldürüldü. Karaosmano?lu Hac? Mehmet, Ayd?n ?lini yak?p y?kt?, halk?n? katletti.

20 y?l sonra, Ya?derel? Sinano?lu Efe ayn? taleplerle isyan ederek Ayd?n ?lini ele geçirdi ve 5 y?l daha yönett?.

kaynak: Atçal? Kel Mehmet – M. Ça?atay Uluçay – Ötüken Ne?riyat’’

(*) Osmanl? ?mparatorlu?u döneminde, toplum nüfusunun ço?unlu?unu olu?turan Türk kökenliler bar??ta sadece tar?m alan?nda üretici olarak, sava?ta ise asker olarak kullan?l?yordu. Enderun (=devlet memurlar?n?n yeti?tirildi?i yüksek okul) a girmeleri yasakt?, bu okullara sadece dönmeler al?nmaktayd?. Ticaret ve sanayi ise tamamen gayri müslimlerin elindeydi. Devletin dili bu nedenle Türkçe de?il, Osmanl?ca denilen Arapça, Rumca, Farsça ve Türkçeden olu?an, sadece elitlerin ö?renip, konu?up yazabildi?i, halk?n anlamamas? için özel olarak tasarlanm?s, saçma sapan, yapay bir dildi.

Sadece Atatürk döneminden sonra Türk kökenliler de yüksek okulda okuma f?rsat? bulabildiler, kendi öz dillerinde e?itim görebildiler, kamuda memur olarak görev alabildiler. Ticaret ilk kez Müslüman halk taraf?ndan da yap?labilen bir i? haline geldi.






Tüm Haberler
Ziyaretçi Sayısı: 81518
Tasarım AÖN